Opublikowane przez
Zaciąganie jakichkolwiek zobowiązań finansowych jest zawsze ściśle powiązane z oceną ryzyka, jakie ponosi pożyczkodawca. Niezależnie od tego, czy jest to kredyt hipoteczny w banku, czy szybka pożyczka w firmie pozabankowej, kluczową rolę odgrywa historia kredytowa klienta. To ona decyduje o tym, czy wniosek zostanie zaakceptowany, a jeśli tak, to na jakich warunkach. Negatywne wpisy w rejestrach takich jak BIK, ERIF czy BIG mogą skutecznie zamknąć drzwi do świata finansów. Zrozumienie ich działania to pierwszy krok do poprawy swojej sytuacji.
BIK – Biuro Informacji Kredytowej: Strażnik historii bankowej
BIK jest największą w Polsce instytucją gromadzącą i udostępniającą dane o historii kredytowej klientów indywidualnych oraz przedsiębiorców. Gromadzi informacje zarówno pozytywne, jak i negatywne, dotyczące zobowiązań zaciągniętych w bankach, SKOK-ach, a także w dużej części firm pożyczkowych.
Jak BIK wpływa na pożyczki?
Banki i większość renomowanych firm pożyczkowych traktują raport BIK jako główne źródło informacji o potencjalnym kliencie.
- Historia pozytywna: Terminowa spłata kredytów i pożyczek buduje wysoką ocenę punktową (tzw. scoring). Wysoki scoring oznacza niskie ryzyko dla pożyczkodawcy, co często przekłada się na lepsze warunki cenowe, niższe oprocentowanie i wyższe kwoty kredytowania.
- Historia negatywna: Jest to wynik opóźnień w spłacie, najczęściej wynoszących co najmniej 60 dni. Co więcej, po takim opóźnieniu instytucja ma prawo przetwarzać te dane bez zgody klienta przez 5 lat, pod warunkiem, że w międzyczasie pożyczkodawca wysłał informację o zamiarze przetwarzania danych. Taki wpis jest poważnym sygnałem ostrzegawczym. Nawet jednorazowy, poważny problem z obsługą zobowiązania może spowodować automatyczne odrzucenie wniosku o kredyt w większości banków.
Jak usunąć negatywny wpis w BIK?
Usunięcie negatywnego wpisu z BIK, przetwarzanego przez $5$ lat, jest prawnie niemożliwe, jeśli jego przetwarzanie jest zasadne. Jedynym sposobem jest jego całkowite zniknięcie po upływie 5-letniego okresu.
Jeśli jednak opóźnienia były krótsze niż 60 dni i nie doszło do pełnego zaprzestania spłaty, klient ma prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych po całkowitej spłacie zobowiązania. Poprawa historii w BIK to przede wszystkim: terminowość, spłata zaległości i odbudowa zdolności poprzez zaciąganie i rzetelną obsługę małych zobowiązań.
ERIF i BIG – Biura Informacji Gospodarczej: Rejestry Długów
BIG (Biura Informacji Gospodarczej), a w tym najpopularniejsze ERIF, to rejestry, które gromadzą dane o długach niespłaconych w terminie. Dotyczą one zarówno zobowiązań finansowych (np. niespłacone pożyczki), jak i pozabankowych (np. niezapłacone rachunki za telefon, czynsz, alimenty).
Wpis do BIG/ERIF – kiedy się pojawia?
Instytucja finansowa lub przedsiębiorca (np. operator telekomunikacyjny) ma prawo zgłosić dłużnika do BIG/ERIF, gdy spełnione są następujące warunki:
- Zaległość przekracza 200 zł (dla konsumentów).
- Minęło co najmniej 30 dni od terminu płatności.
- Wystawiono wezwanie do zapłaty (z informacją o zamiarze wpisu) na co najmniej 30 dni przed planowanym wpisem.
Jak negatywne wpisy w BIG/ERIF wpływają na pożyczki?
Wpisy w rejestrach dłużników mają często charakter czarnej listy:
- Brak dostępu do tradycyjnych kredytów: Banki niemal zawsze odrzucają wnioski klientów widniejących w BIG/ERIF, ponieważ jest to jednoznaczny dowód niewywiązywania się ze zobowiązań.
- Ograniczenia w życiu codziennym: Negatywny wpis może utrudnić zawarcie umowy na abonament telefoniczny, telewizję kablową, internet czy nawet zakup na raty w sklepie.
- Alternatywne pożyczki: Osoby z negatywnymi wpisami w BIG/ERIF często są zmuszone szukać pożyczek w firmach pozabankowych, które są bardziej tolerancyjne, ale niemal zawsze oferują swoje produkty na gorszych warunkach (wyższe prowizje, opłaty).
Recepta na negatywną historię – jak odzyskać zaufanie?
Negatywna historia to nie wyrok, ale poważne utrudnienie. Proces odbudowy zaufania jest długotrwały i wymaga dyscypliny finansowej.
Krok 1: Weryfikacja i spłata długów
Pierwszą i najważniejszą rzeczą jest spłacenie zaległości. W przypadku BIG/ERIF to jedyna droga do usunięcia wpisu. Po spłacie długu, wierzyciel ma obowiązek usunąć informację o zobowiązaniu z rejestru w terminie 14 dni.
- Warto zamówić raporty! Regularne sprawdzanie raportów BIK, ERIF i BIG pozwala monitorować swoją sytuację i wykryć ewentualne błędy.
Krok 2: Odbudowa historii w BIK
Po uregulowaniu spraw z BIG/ERIF i spłacie zaległości, trzeba zacząć budować pozytywną historię. Najlepiej sprawdzają się małe, rzetelnie spłacane zobowiązania, np.:
- Zakup małego sprzętu na raty 0% (jeśli są raportowane do BIK).
- Karta kredytowa z niewielkim limitem, wykorzystywana regularnie i spłacana w całości w okresie bezodsetkowym.
- Niewielka pożyczka pozabankowa lub bankowa, spłacana w terminie.
Czego szukać, gdy historia jest zła?
W sytuacjach kryzysowych, gdy tradycyjne banki odmawiają finansowania, jedyną opcją pozostają firmy pożyczkowe, które:
- Nie weryfikują BIK (lub robią to w mniejszym zakresie).
- Akceptują wpisy w BIG/ERIF (są to zazwyczaj pożyczki z wyższym ryzykiem, a więc droższe).
Należy jednak pamiętać, że takie pożyczki są obarczone wyższym kosztem (duża prowizja) i często prowadzą do pogłębienia zadłużenia, jeśli nie zostaną spłacone terminowo.
Zanim sięgnie się po taką pożyczkę, należy rzetelnie przeanalizować swój budżet. Nie warto wpadać w spiralę zadłużenia.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o BIK, ERIF i BIG
Czy chwilówka bez BIK faktycznie istnieje?
Większość legalnie działających i dużych firm pożyczkowych w Polsce weryfikuje BIK, ponieważ jest to ich obowiązek w ramach oceny ryzyka kredytowego. Część firm może jednak udzielać pożyczek, nawet jeśli widnieje w BIK negatywny wpis, pod warunkiem, że ten wpis jest niewielki. „Chwilówka bez BIK” najczęściej oznacza pożyczkę z niską weryfikacją BIK, a nie jej całkowity brak.
Czy mogę usunąć dane z BIK po spłacie kredytu?
Dane dotyczące zobowiązań spłacanych terminowo są widoczne w BIK za zgodą klienta. Po całkowitej spłacie kredytu można cofnąć zgodę na przetwarzanie tych danych. Wówczas znikają one z raportu i przestają wpływać na scoring. Jeśli jednak w spłacie wystąpiło opóźnienie powyżej $60$ dni, dane mogą być przetwarzane przez $5$ lat bez zgody klienta (pod warunkiem spełnienia wymogów informacyjnych przez bank).
Czy BIK i BIG to to samo?
Nie, to są dwie różne instytucje. BIK (Biuro Informacji Kredytowej) gromadzi głównie dane o kredytach i pożyczkach z banków i dużych firm pożyczkowych, a także monitoruje terminowość spłat. BIG (Biura Informacji Gospodarczej, np. ERIF, KRD) to rejestry długów, które gromadzą informacje o zaległych zobowiązaniach finansowych i pozabankowych, np. niespłaconych rachunkach za czynsz, prąd czy telefon, zgłoszonych przez wierzycieli. Obie instytucje mają jednak negatywny wpływ na zdolność kredytową.
