Najczęstsze oszustwa związane z pożyczkami online i jak się przed nimi chronić

Rynek pożyczek i kredytów online dynamicznie się rozwija, oferując klientom wygodę, szybkość i minimum formalności. Niestety, tam gdzie pojawiają się duże pieniądze i szybki dostęp, pojawiają się również cyberprzestępcy. Oszustwa związane z pożyczkami online stają się coraz bardziej wyrafinowane, a ich ofiarą może paść każdy.

Świadomość metod działania oszustów oraz znajomość kluczowych mechanizmów bezpieczeństwa to jedyne skuteczne zabezpieczenie przed utratą pieniędzy lub, co gorsza, wyłudzeniem zobowiązania na własne dane.

1. Top 5 najpopularniejszych oszustw w świecie pożyczek online

Oszuści wykorzystują głównie socjotechnikę, podszywając się pod legalne instytucje, oraz luki w bezpieczeństwie cyfrowym. Najczęściej spotykane schematy oszustw to:

Oszustwo 1: Fałszywe opłaty weryfikacyjne lub prowizje wstępne

To jeden z najstarszych, ale wciąż skutecznych schematów. Ofiara znajduje rzekomo atrakcyjną ofertę pożyczki (często z bardzo niskim RRSO lub bez BIK). W toku składania wniosku, oszust żąda opłaty wstępnej pod pretekstem:

• Opłaty za rozpatrzenie wniosku.
• Prowizji aktywacyjnej.
• Opłaty za ubezpieczenie lub zabezpieczenie pożyczki.

Po dokonaniu przelewu (zazwyczaj na niewielką kwotę, np. 50–200 zł), kontakt z rzekomym pożyczkodawcą się urywa, a pieniądze przepadają. Warto pamiętać, że legalne firmy pożyczkowe nie pobierają opłat wstępnych za samą weryfikację czy analizę wniosku, a wszelkie opłaty są doliczane do całkowitego kosztu pożyczki i jasno określone w umowie.

Oszustwo 2: Phishing i fałszywe strony internetowe

Oszuści tworzą strony internetowe łudząco podobne do witryn znanych banków, firm pożyczkowych lub porównywarek. Celem jest wyłudzenie danych logowania do bankowości elektronicznej lub danych osobowych.

• Phishing SMS/E-mail: Odbiorca otrzymuje wiadomość (SMS lub e-mail) informującą np. o „konieczności dopłaty” do opłaty weryfikacyjnej lub o „anulowaniu wniosku”. Link w wiadomości prowadzi do fałszywej strony logowania. Po wpisaniu danych, oszuści przejmują kontrolę nad kontem.
• Fałszywe strony pożyczkowe: Strony te wyglądają profesjonalnie i obiecują natychmiastową wypłatę. Klient, chcąc skorzystać z oferty, wprowadza swoje dane osobowe (PESEL, numer dowodu), które następnie są wykorzystywane do wyłudzenia pożyczki w legalnej firmie lub do innych celów przestępczych.

Oszustwo 3: Wyłudzenie pożyczki na skradzione dane (Kradzież Tożsamości)

To najbardziej szkodliwy rodzaj oszustwa. Przestępcy wchodzą w posiadanie kompletnego zestawu danych ofiary (PESEL, imię, nazwisko, adres, numer dowodu), a następnie zaciągają pożyczkę w jej imieniu, często wykorzystując uproszczone procedury weryfikacyjne w internecie.

Kradzież danych może nastąpić poprzez:

• Włamanie na konto pocztowe.
• Wyciek danych z portali społecznościowych.
• Przekazanie danych w wyniku phishingu.

Ofiara dowiaduje się o długu dopiero, gdy pojawia się wezwanie do zapłaty od firmy windykacyjnej.

Oszustwo 4: Wyłudzenia metodą „na konsultanta bankowego” (Vishing)

Oszuści dzwonią do ofiar, podając się za pracowników działu bezpieczeństwa banku lub firmy pożyczkowej. Informują o rzekomym „ataku hakerów” lub o „próbie zaciągnięcia kredytu na dane ofiary”.

Nakłaniają do:

• Zainstalowania oprogramowania do zdalnej obsługi pulpitu (np. AnyDesk), aby rzekomo „zablokować” konto. W rzeczywistości przejmują kontrolę nad komputerem i dostępem do bankowości.
• Podania kodu BLIK lub dokonania przelewu na „bezpieczne konto”, co w rzeczywistości jest przelewem na konto oszusta.

2. Jak skutecznie chronić swoje dane i pieniądze?

Ochrona przed oszustwami opiera się na profilaktyce i ograniczonym zaufaniu.

Krok 1: Weryfikacja pożyczkodawcy

Przed złożeniem wniosku o pożyczkę zawsze należy sprawdzić:

• Rejestr KNF: Każda legalnie działająca firma pożyczkowa musi być wpisana do Rejestru Instytucji Pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF). Brak wpisu powinien być sygnałem alarmowym.
• Adres strony: Upewnij się, że adres URL (link) jest poprawny. Fałszywe strony mogą różnić się jedną literą lub używać egzotycznej domeny. Zawsze sprawdzaj, czy połączenie jest szyfrowane (ikona kłódki przy adresie).
• Dane kontaktowe: Legalna firma podaje pełne dane rejestrowe (NIP, REGON, KRS, adres siedziby).

Krok 2: Ograniczone zaufanie do telefonu i e-maila

• Nie klikaj w podejrzane linki: Nigdy nie wchodź na stronę banku ani pożyczkodawcy poprzez link otrzymany w wiadomości SMS, e-mail czy na komunikatorze. Zawsze wpisuj adres strony ręcznie w przeglądarce.
• Nie instaluj oprogramowania zdalnej pomocy: Prawdziwy pracownik banku nigdy nie poprosi o zainstalowanie programów typu AnyDesk czy TeamViewer w celu zabezpieczenia pieniędzy.
• Weryfikacja telefoniczna: Jeśli zadzwoni do Ciebie osoba podająca się za konsultanta banku z informacją o zagrożeniu, rozłącz się i zadzwoń na oficjalną infolinię banku (numer znajdziesz na oficjalnej stronie internetowej, a nie w numerze dzwoniącym do Ciebie).

Krok 3: Aktywna ochrona tożsamości (Must Have)

Dwa narzędzia stanowią obecnie najlepszą formę ochrony przed wyłudzeniami na Twoje dane:

• Zastrzeżenie Numeru PESEL: Od czerwca 2024 roku instytucje finansowe mają obowiązek weryfikacji Rejestru Zastrzeżeń numerów PESEL. Można to zrobić w aplikacji mObywatel. Zastrzeżenie to uniemożliwia zaciągnięcie kredytu lub pożyczki na Twoje dane. Jeśli sam chcesz wziąć kredyt, wystarczy cofnąć zastrzeżenie na czas składania wniosku.
• Alerty BIK (Biuro Informacji Kredytowej): Aktywacja tej usługi zapewnia powiadomienia SMS i e-mail w czasie rzeczywistym, gdy tylko ktoś złoży wniosek o kredyt, pożyczkę lub spróbuje podpisać umowę (np. z operatorem telekomunikacyjnym) na Twoje dane. To natychmiastowy sygnał, że Twoje dane mogły zostać skradzione.

Krok 4: Bezpieczny przelew weryfikacyjny

Przelew weryfikacyjny (1 grosz/1 złoty) służy jedynie potwierdzeniu Twojej tożsamości. Zawsze:

• Sprawdzaj odbiorcę: Upewnij się, że przelew idzie na konto firmy, u której składasz wniosek.
• Czytaj tytuł przelewu: W tytule przelewu weryfikacyjnego nie powinno być żadnych zgód na otwarcie konta bankowego lub innych niepożądanych klauzul. Jeśli tytuł jest podejrzany, przerwij transakcję.

3. Co zrobić, gdy padniesz ofiarą oszustwa?

Jeśli podejrzewasz, że padłeś ofiarą oszustwa lub wyłudzenia pożyczki:

1. Zastrzeż natychmiast PESEL i zablokuj dowód osobisty (w Urzędzie Miasta/Gminy lub banku).
2. Skontaktuj się z bankiem: Poinformuj swoją bankowość o możliwości włamania lub nieautoryzowanych transakcjach.
3. Zgłoś sprawę Policji i Prokuraturze: Złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa to kluczowy krok, niezbędny do unieważnienia ewentualnie zaciągniętego długu. Zabezpiecz całą dokumentację (e-maile, zrzuty ekranu, potwierdzenia przelewów).
4. Skontaktuj się z BIK: Upewnij się, że nie figuruje na Tobie żadne nieautoryzowane zobowiązanie i aktywuj Alerty BIK.

W świecie cyfrowych finansów największą siłą jest wiedza. Korzystanie wyłącznie ze sprawdzonych i transparentnych ofert pożyczkowych, które aktywnie promują bezpieczeństwo i transparentność kosztów (jasne RRSO, formularze informacyjne), to najkrótsza droga do uniknięcia problemów.

F.A.Q. – Najczęściej Zadawane Pytania o Oszustwa

1. Czy użycie karty kredytowej jest bezpieczniejsze przy płaceniu opłat online niż przelew?

W przypadku oszustwa na fałszywą opłatę weryfikacyjną, płatność kartą kredytową może być bezpieczniejsza. Umożliwia ona skorzystanie z procedury chargeback (obciążenie zwrotne), jeśli transakcja okaże się nieautoryzowana lub oszukańcza. W przypadku przelewu bankowego odzyskanie środków jest znacznie trudniejsze i wymaga współpracy z bankiem, a często także interwencji Policji.

2. Czy firmy pożyczkowe mogą dzwonić z numerów zastrzeżonych lub prywatnych?

Legalne i poważne firmy pożyczkowe, a także banki, korzystają z oficjalnych numerów telefonów podanych na swojej stronie internetowej. Vishing często polega na podszywaniu się pod te numery za pomocą specjalnych aplikacji (tzw. spoofing) lub dzwonieniu z numerów prywatnych i zastrzeżonych. Zawsze należy kierować się zasadą ograniczonego zaufania i samemu oddzwonić na oficjalny numer firmy, aby potwierdzić tożsamość dzwoniącego.

3. Co to jest „kredyt na słupa” i czy dotyczy pożyczek online?

„Kredyt na słupa” to oszustwo, w którym przestępcy namawiają lub zmuszają osobę o złej sytuacji finansowej (lub naiwną), zwaną „słupem”, do zaciągnięcia kredytu lub pożyczki we własnym imieniu, obiecując korzyści lub zrzucając na nią obowiązek spłaty. „Słup” jest w tym przypadku świadomym lub nieświadomym narzędziem oszustwa. Choć jest to bardziej powszechne w tradycyjnych kredytach, dotyczy to także pożyczek online, gdzie „słup” na polecenie oszustów zaciąga szybką pożyczkę, a następnie przekazuje im gotówkę, zostając z długiem.