Kredyt gotówkowy a ratalny: dlaczego gotówka króluje, a raty tracą na popularności?

Rynek finansowy bywa nieprzewidywalny, ale niektóre trendy wydają się utrwalać. Od pewnego czasu obserwuje się ciekawe zjawisko – podczas gdy kredyty gotówkowe notują wzrosty, kredyty ratalne zdają się tracić na znaczeniu. Wzrost zainteresowania gotówką na dowolny cel może zaskakiwać, zwłaszcza w dobie wszechobecnych ofert „rat 0%”.

Warto przyjrzeć się bliżej, skąd bierze się ta dysproporcja i co to oznacza dla przeciętnego konsumenta. Zrozumienie mechanizmów rządzących rynkiem kredytów i pożyczek to klucz do podejmowania świadomych decyzji finansowych, niezależnie od tego, czy planowany jest remont, wakacje, czy po prostu potrzeba dodatkowej płynności.

Kredyt ratalny i gotówkowy – sedno różnicy

Zanim przejdzie się do analizy trendów, warto usystematyzować wiedzę na temat obu produktów. Choć oba są formami zadłużenia, ich przeznaczenie i mechanika działania są zgoła odmienne.

Kredyt ratalny – celowość i prostota zakupu

Kredyt ratalny, znany również jako kredyt na zakup towarów i usług, jest z definicji kredytem celowym. Oznacza to, że jego jedynym przeznaczeniem jest sfinansowanie konkretnego zakupu, zazwyczaj dokonywanego u partnera banku – w sklepie stacjonarnym lub internetowym.

Kluczowe cechy kredytu ratalnego:

• Celowość: Środki są przelewane bezpośrednio na konto sprzedawcy, nigdy do ręki kredytobiorcy. Służą wyłącznie do opłacenia konkretnego towaru lub usługi (np. sprzętu AGD, mebli, elektroniki, wczasów).
• Łatwość i szybkość: Procedura jest często uproszczona, a decyzja kredytowa zapada błyskawicznie, nierzadko w ciągu kilkunastu minut. Wiele formalności załatwia się bezpośrednio w punkcie sprzedaży lub online.
• Promocje: Największą siłą kredytów ratalnych są promocje, w tym słynne „raty 0%”. W takich przypadkach koszty kredytu (odsetki, prowizje) są zerowe, co sprawia, że jest to najtańsza możliwa forma finansowania zakupu.
• Mniejsze kwoty: Zazwyczaj dotyczą mniejszych lub średnich kwot, powiązanych z wartością kupowanego przedmiotu.

Kredyt gotówkowy – swoboda i elastyczność

Kredyt gotówkowy to produkt oferujący największą elastyczność. Bank przekazuje określoną sumę pieniędzy bezpośrednio na konto kredytobiorcy, a on decyduje, na co te środki przeznaczy – na dowolny cel.

Kluczowe cechy kredytu gotówkowego:

• Dowolny cel: Pieniądze można przeznaczyć na cokolwiek – spłatę innych długów, remont, konsolidację, leczenie, edukację, wakacje, czy nieprzewidziane wydatki. Banku nie interesuje, na co dokładnie zostaną wydane.
• Wyższe kwoty: W porównaniu do kredytów ratalnych, kwoty kredytów gotówkowych mogą być znacznie wyższe, często sięgając kilkudziesięciu lub nawet ponad 100 tysięcy złotych.
• Dłuższy okres spłaty: Okres kredytowania może być rozłożony nawet na 10 lat, co pozwala obniżyć wysokość miesięcznej raty.
• Formalności: Proces może być nieco bardziej sformalizowany niż w przypadku rat w sklepie, choć banki stale upraszczają procedury, oferując kredyty gotówkowe online i na oświadczenie o dochodach.

Dlaczego kredyty gotówkowe notują wzrosty?

Fenomen rosnącej popularności kredytów gotówkowych, mimo potencjalnie wyższych kosztów niż w przypadku promocyjnych rat 0%, można wyjaśnić kilkoma kluczowymi czynnikami.

Wzrost kosztów życia i potrzeby konsolidacji

Rosnąca inflacja i ogólny wzrost kosztów życia sprawiają, że coraz więcej osób ma problemy z utrzymaniem płynności finansowej. Kredyt gotówkowy staje się w tym kontekście narzędziem ratunkowym.

1. Konsolidacja zadłużenia: Jednym z głównych motorów wzrostu są kredyty konsolidacyjne, które technicznie wliczane są do segmentu kredytów gotówkowych. Kredytobiorcy chętnie łączą droższe zobowiązania (np. kilka mniejszych kredytów ratalnych, limity na kartach kredytowych, czy chwilówki) w jedną, większą ratę z dłuższym okresem spłaty. Taki zabieg pozwala obniżyć miesięczne obciążenie i uporządkować domowe finanse.
2. Nagłe i niespodziewane wydatki: Kredyt gotówkowy jest idealny do sfinansowania wydatków, które nie są związane z konkretnym zakupem towaru u partnera banku, na przykład kosztownych napraw samochodu, leczenia czy większego remontu, który wymaga zakupu materiałów w różnych miejscach.

Elastyczność wygrywa z celowością

Większość konsumentów ceni sobie swobodę decydowania o własnych pieniądzach.

• Brak ograniczeń: Możliwość przeznaczenia gotówki na dowolny cel daje poczucie kontroli i pozwala dostosować finanse do zmieniających się potrzeb.
• Większe projekty: Kredyty gotówkowe pozwalają na sfinansowanie większych projektów (np. gruntowny remont lub wesele), które przekraczają limity dostępne w przypadku kredytów ratalnych.
• Prostszy dostęp do większej kwoty: Choć kredyty ratalne są szybkie, ich kwoty są ograniczone wartością zakupu. Kredyt gotówkowy pozwala w jednym miejscu i w ramach jednej umowy pozyskać wyższą sumę.

Łatwość i szybkość dostępu

Banki, widząc popularność kredytów gotówkowych, stale usprawniają proces ich udzielania.

• Proces online: Coraz więcej banków oferuje pełną obsługę kredytu gotówkowego online, bez konieczności wychodzenia z domu. Decyzja i przelew środków mogą nastąpić w ciągu jednego dnia.
• Minimum formalności: Dla stałych klientów często wystarcza minimum formalności, co skraca czas oczekiwania i zwiększa atrakcyjność produktu w oczach zabieganych konsumentów.

Dlaczego kredyty ratalne tracą?

Spadek popularności kredytów ratalnych, zwłaszcza w ujęciu liczbowym, może wynikać z kilku przyczyn, które często są bezpośrednio powiązane z rosnącą popularnością kredytów gotówkowych.

Ograniczenia i presja na małe zakupy

1. Wyhamowanie sprzedaży detalicznej: Złe nastroje konsumentów, wynikające z inflacji i niepewności ekonomicznej, mogą prowadzić do ograniczenia zakupów dóbr trwałych (AGD, RTV, meble). Mniej zakupów to mniej okazji do skorzystania z kredytu ratalnego.
2. Alternatywy dla małych kwot (BNPL): Coraz większą konkurencją dla tradycyjnych rat stają się usługi Buy Now, Pay Later (BNPL), czyli popularne chwilówki (choć nie są to bankowe chwilówki w sensie prawnym) i odroczone płatności. Umożliwiają one rozłożenie płatności na kilka mniejszych rat lub odroczenie jej bez formalności i odsetek. Klienci, potrzebujący sfinansowania drobnego zakupu, coraz częściej wybierają to proste i szybkie rozwiązanie, omijając tradycyjny kredyt ratalny.
3. Koszty poza promocją: Kredyty ratalne poza promocją „0%” mogą być tak samo lub nawet bardziej kosztowne niż kredyt gotówkowy. Wiele osób, nie mogąc skorzystać z darmowych rat, woli postawić na bardziej elastyczny kredyt gotówkowy.

Zdolność kredytowa i jej weryfikacja

Wzrost stóp procentowych i ogólne zaostrzenie polityki kredytowej wpływa na zdolność kredytową konsumentów. Choć kredyt ratalny jest produktem celowym i teoretycznie łatwiejszym do uzyskania, banki i tak są zobligowane do weryfikacji zdolności klienta.

Część konsumentów, mając już wiele drobnych zobowiązań ratalnych w BIK (Biuro Informacji Kredytowej), może mieć problem z uzyskaniem kolejnego kredytu ratalnego, podczas gdy kredyt gotówkowy zaciągnięty w celu konsolidacji może być bardziej dostępny, ponieważ poprawia ogólny obraz finansowy klienta.

Rola chwilówek w krajobrazie finansowym

Warto pamiętać, że na rynku obecny jest również sektor pożyczek pozabankowych, często błędnie nazywanych potocznie chwilówkami (choć termin ten formalnie odnosi się do krótkoterminowych pożyczek pozabankowych, a nie bankowych produktów kredytowych).

Pożyczki pozabankowe, zwłaszcza te na małe kwoty i krótkie okresy (często z możliwością pierwszej darmowej pożyczki), stanowią alternatywę dla najmniejszych kredytów gotówkowych lub ratalnych. Sektor ten działa na innych zasadach, często oferując większą dostępność dla osób o niższej zdolności kredytowej, ale wiąże się to zazwyczaj z wyższymi kosztami, zwłaszcza w przypadku kolejnych pożyczek.

Dla osób, które potrzebują natychmiastowej gotówki na nieprzewidziany wydatek, pożyczki pozabankowe mogą być szybkim, ale ryzykownym rozwiązaniem. W kontekście trendów wzrostowych kredytów gotówkowych, można jednak zauważyć, że konsumenci, mając wybór, coraz częściej wolą sięgać po bankowy kredyt gotówkowy, który jest postrzegany jako bezpieczniejszy i tańszy w dłuższej perspektywie, szczególnie w przypadku większych kwot.

Jak mądrze wybrać: Kredyt ratalny czy gotówkowy?

Decyzja o wyborze optymalnego finansowania powinna być podyktowana indywidualną sytuacją i celem.

Kiedy wybrać kredyt ratalny?

• Gdy dostępna jest promocja „Raty 0%”: Jest to najlepsza i najtańsza opcja, ponieważ koszt kredytu jest zerowy.
• Gdy celem jest zakup konkretnego, drogiego przedmiotu: Jeśli potrzeba sfinansowania tylko jednego, celowego zakupu (np. nowego telewizora czy roweru) i nie ma się zamiaru przeznaczyć środków na inne wydatki.
• Gdy liczy się szybkość i wygoda: Procedura jest maksymalnie uproszczona i często można ją załatwić przy okazji zakupów.

Kiedy lepszy jest kredyt gotówkowy?

• W przypadku konsolidacji zadłużenia: Jeśli celem jest połączenie kilku droższych kredytów lub pożyczek w jedną, tańszą ratę.
• Gdy potrzebna jest większa kwota na dowolny cel: Na remont całego mieszkania, wesele, czy niespodziewane, wysokie wydatki.
• Gdy potrzebna jest gotówka „do ręki”: Jeśli zakup nie jest celowy, ale polega na pokryciu różnych, nieokreślonych z góry wydatków.
• Gdy potrzebny jest długi okres spłaty: Aby maksymalnie obniżyć wysokość miesięcznej raty.

Wybór zależy od przeznaczenia pieniędzy. Kredyt gotówkowy wygrywa elastycznością i możliwością sfinansowania większych projektów, co jest obecnie cenne dla konsumentów szukających oddechu finansowego w trudniejszych czasach. Kredyt ratalny pozostaje niezrównany, gdy w grę wchodzą raty 0%, ale poza promocjami traci swoją przewagę. Kluczem do mądrego wyboru jest zawsze dokładne porównanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO), czyli całościowego kosztu kredytu.

---

FAQ – Najczęściej Zadawane Pytania

1. Czy kredyt gotówkowy jest zawsze droższy niż ratalny?

Nie, nie jest to regułą. Kredyt gotówkowy jest tańszy niż kredyt ratalny, jeśli ten drugi nie jest oferowany w promocji „rat 0%”. W przypadku, gdy kredyt ratalny ma naliczane odsetki i prowizje, jego całkowity koszt (RRSO) może być porównywalny, a nawet wyższy niż koszt kredytu gotówkowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy kredyt gotówkowy jest oferowany w promocyjnej ofercie banku (np. dla stałych klientów). Zawsze kluczowe jest porównanie wskaźnika RRSO dla obu produktów.

2. Jak wiele kredytów ratalnych mogę mieć w tym samym czasie?

Liczba kredytów ratalnych, które można posiadać, zależy wyłącznie od indywidualnej zdolności kredytowej. Każdy nowy kredyt ratalny obniża zdolność kredytową, ponieważ zwiększa miesięczne obciążenie. Banki weryfikują wszystkie aktywne zobowiązania w BIK. Wiele drobnych zobowiązań może stanowić większą barierę niż jedno większe, ale uporządkowane zobowiązanie gotówkowe. Dlatego w pewnym momencie konsolidacja zadłużenia (poprzez kredyt gotówkowy) staje się koniecznością, aby utrzymać zdolność na akceptowalnym poziomie.

3. Czym różnią się chwilówki (pożyczki pozabankowe) od kredytów gotówkowych?

Główna różnica polega na instytucji udzielającej finansowania oraz na przepisach prawnych. Kredyt gotówkowy jest oferowany przez banki i podlega prawu bankowemu, podczas gdy chwilówki (pożyczki pozabankowe) są udzielane przez firmy pożyczkowe i podlegają głównie ustawie o kredycie konsumenckim. Kredyty gotówkowe są zazwyczaj na wyższe kwoty i dłuższe okresy spłaty. Chwilówki są przeznaczone na mniejsze sumy i krótsze terminy. Choć firmy pożyczkowe również muszą badać zdolność kredytową, ich polityka bywa bardziej elastyczna, co często wiąże się z wyższymi kosztami całkowitymi, zwłaszcza gdy pożyczka nie jest darmowa dla nowego klienta.