Podstawy / Porady

Usługi typu Buy Now, Pay Later (BNPL), czyli popularne płatności odroczone jak PayPo czy Allegro Pay, zrewolucjonizowały e-commerce, oferując natychmiastową satysfakcję zakupów bez obciążania konta. Wydaje się, że to prosta, bezpłatna opcja płatności. W końcu spłacasz ją w 30 dni i tyle, prawda?

W rzeczywistości BNPL jest czymś znacznie więcej niż tylko wygodną metodą płatności. Z perspektywy prawa i instytucji finansowych, jest to forma kredytu konsumenckiego, a to oznacza, że może mieć realny wpływ na Twoją zdolność kredytową i historię w BIK (Biuro Informacji Kredytowej).

Dla każdego, kto planuje większe finansowe zobowiązania – czy to kredyt gotówkowy, czy kredyt hipoteczny – zrozumienie relacji między BNPL a BIK jest absolutnie kluczowe.

Płatności odroczone – darmowy kredyt, ale wciąż kredyt

Na początek warto ustalić podstawową zasadę: Usługa BNPL, nawet ta bezkosztowa do 30 dni, jest produktem kredytowym.

Firmy oferujące BNPL, takie jak PayPo czy Allegro Pay, przed przyznaniem Ci limitu (nawet na niewielki pierwszy zakup), muszą ocenić Twoją wiarygodność. Muszą mieć pewność, że odzyskają pieniądze.

Dwa kluczowe momenty, w których BNPL trafia do BIK

To, czy dana transakcja BNPL pojawi się w Twojej historii kredytowej, zależy od tego, w jaki sposób ją uregulujesz. Istnieją dwa scenariusze, w których informacja o płatnościach odroczonych jest raportowana:

1. Konwersja na raty (pozytywny i negatywny wpływ)

Jeśli po upływie bezkosztowego okresu (np. 30 dni) zdecydujesz się rozłożyć swoje zobowiązanie na raty, całe to zobowiązanie staje się pełnoprawnym kredytem ratalnym.

  • Wpływ pozytywny: Jeśli raty są spłacane terminowo, budujesz swoją pozytywną historię kredytową w BIK. Dla kredytodawcy (np. banku) jest to dowód Twojej solidności i zdolności do zarządzania długoterminowymi zobowiązaniami.
  • Wpływ negatywny: Informacja o aktywnym kredycie ratalnym, nawet jeśli jest spłacany poprawnie, jest wliczana do Twojego obciążenia miesięcznego. Zmniejsza to Twoją zdolność kredytową, ponieważ bank musi założyć, że część Twoich dochodów jest już przeznaczona na spłatę rat BNPL. Im więcej aktywnych rat, tym niższa szansa na duży kredyt, jak np. hipoteczny.

2. Opóźnienia w spłacie (wyłącznie negatywny wpływ)

Jest to najgroźniejszy scenariusz. Jeśli nie spłacisz zobowiązania BNPL w darmowym terminie (np. 30 dni) i nie uregulujesz rat, firmy te mają obowiązek lub prawo zgłosić opóźnienie do BIK i rejestrów dłużników (BIG).

Ważne: Nawet jednodniowe opóźnienie w spłacie może wygenerować negatywny wpis w BIK, który będzie widoczny dla banków i innych instytucji finansowych przez długi czas. Taki wpis może uniemożliwić uzyskanie kredytu hipotecznego lub znacząco pogorszyć warunki chwilówki czy kredytu gotówkowego.

Czy każde skorzystanie z BNPL jest widoczne w BIK?

Nie wszystkie transakcje BNPL są domyślnie raportowane do BIK na etapie darmowej spłaty w 30 dni, ale cały przyznany Ci limit BNPL jest często odnotowywany.

Banki i inni kredytodawcy, oceniając Twoją zdolność, biorą pod uwagę cały limit, który masz do dyspozycji, a nie tylko kwotę, którą aktualnie pożyczyłeś(aś). Jeśli masz aktywny limit 5000 zł w PayPo i 3000 zł w Allegro Pay, bank może założyć, że te 8000 zł jest Twoim potencjalnym zobowiązaniem, co zmniejsza Twoją zdolność kredytową, nawet jeśli obecnie nie masz nic do spłacenia.

Kredyt hipoteczny a Allegro Pay / PayPo: Wpływ na duże cele

Planując tak poważne zobowiązanie jak kredyt hipoteczny, musisz pamiętać, że banki są niezwykle ostrożne.

Pytanie, które zadaje sobie bank, brzmi: Czy ten klient nie korzysta z wielu szybkich pożyczek i płatności odroczonych, ponieważ ma problemy z zarządzaniem bieżącym budżetem?

  1. Liczba aktywnych zobowiązań: Jeśli regularnie korzystasz z wielu usług BNPL jednocześnie, bank może to potraktować jako znak nadmiernego obciążenia lub impulsywnego zarządzania finansami, nawet jeśli wszystko spłacasz na czas. Duża liczba zapytań kredytowych (w tym o limit BNPL) w krótkim czasie może negatywnie wpłynąć na Twój scoring.
  2. Negatywne wpisy (Opóźnienia): Pojedyncze, nawet niewielkie opóźnienie w spłacie BNPL to czerwona flaga dla analityka kredytowego. Może to być powód do odrzucenia wniosku hipotecznego, nawet jeśli Twoje dochody są wysokie.
  3. Wysokie limity: Aktywny, niewykorzystany limit Allegro Pay czy PayPo obniża zdolność, ponieważ bank musi uwzględnić ten potencjalny dług w Twoim miesięcznym obciążeniu (zgodnie z wymogami regulacyjnymi).

Rada eksperta: Na 3-6 miesięcy przed złożeniem wniosku o kredyt hipoteczny, zrezygnuj z aktywnych limitów BNPL i upewnij się, że w BIK nie ma żadnych aktywnych zobowiązań tego typu. To często klucz do wyższej zdolności kredytowej.

BNPL i BIK – zarządzaj odpowiedzialnie

Korzystanie z płatności odroczonych jest fantastycznie wygodne, ale wymaga dyscypliny. Aby nie zepsuć swojej historii kredytowej, stosuj te proste zasady:

  • Płać w terminie! – To absolutna podstawa. Zawsze spłacaj całą kwotę BNPL w okresie darmowym (np. 30 dni). Ustawiaj przypomnienia w telefonie lub kalendarzu.
  • Nie używaj BNPL do finansowania „na stałe” – Jeśli musisz regularnie korzystać z BNPL, aby dotrwać do wypłaty, oznacza to, że masz problem z płynnością budżetu. W takim wypadku lepszym i tańszym rozwiązaniem na dłuższy termin może okazać się nisko oprocentowany kredyt gotówkowy lub pożyczka ratalna.
  • Minimalizuj aktywne limity – Nie aktywuj wszystkich dostępnych usług BNPL. Ogranicz się do jednej, a w okresie przygotowań do kredytu hipotecznego, dezaktywuj limit.
  • Sprawdzaj BIK – Regularnie pobieraj raport BIK (raz na pół roku można to zrobić bezpłatnie w ramach BIK Pass lub raz na rok w ramach Darmowego Raportu BIK), aby monitorować, jakie informacje o Tobie posiadają instytucje finansowe.

BNPL to nowoczesny, szybki sposób na zakupy, ale nie jest to magiczna karta na wydatki. Zawsze traktuj to jako krótkoterminowe zobowiązanie finansowe, które, jeśli używane nieodpowiedzialnie, może mieć takie same konsekwencje jak nieuregulowana chwilówka.

Pamiętaj, że na rynku istnieje wiele produktów, które oferują bardziej stabilne i często bardziej opłacalne warunki spłaty w dłuższym terminie niż raty z BNPL. Jeśli potrzebujesz większej kwoty, na pewno znajdziesz kredyt gotówkowy dopasowany do Twoich potrzeb, który lepiej wpłynie na Twój budżet i przyszłe plany finansowe.

F.A.Q. – Najczęściej zadawane pytania o BNPL i BIK

1. Czy PayPo i Allegro Pay domyślnie raportują każdą transakcję do BIK?

Odp.: Nie, zwykle nie raportują każdej pojedynczej transakcji, która jest spłacana w bezkosztowym terminie 30 dni. Raportowany jest natomiast przyznany limit kredytowy. Najważniejsze jest to, że każda opóźniona spłata oraz rozłożenie płatności na raty (powyżej 30 dni) jest już traktowane jako pełnoprawny kredyt i jest raportowane do BIK, mając bezpośredni wpływ na Twoją historię i zdolność kredytową.

2. Czy BNPL jest gorsze niż chwilówka?

Odp.: Niekoniecznie. BNPL w wariancie 30-dniowym jest bezkosztowe, co stawia je wyżej niż większość standardowych chwilówek, które od początku naliczają prowizje i odsetki. Jednak nieodpowiedzialne korzystanie z wielu BNPL i opóźnienia w spłacie mogą prowadzić do równie poważnych problemów ze zdolnością kredytową i wpadnięcia w spiralę zadłużenia, jak w przypadku tradycyjnych pożyczek krótkoterminowych.

3. Jak mogę poprawić zdolność kredytową zepsutą przez BNPL?

Odp.: Kluczem jest natychmiastowe uregulowanie wszelkich zaległości. Następnie należy spłacić i zamknąć (dezaktywować) wszystkie aktywne limity BNPL, ponieważ ich sam fakt posiadania obniża zdolność. Poprawne i terminowe spłacanie innych, stabilnych zobowiązań ratalnych (np. kredyt gotówkowy z niskim RRSO, na który zmienisz zobowiązania BNPL) pomoże stopniowo odbudować pozytywną historię kredytową w BIK.

Czy pilnie potrzebujesz uporządkować swoje finanse i spłacić zaległe BNPL?

Powiązane wpisy:

zakupyNowe trendy w pożyczkach P2P i „kup teraz – zapłać później” (BNPL) – rewolucja w Twoim budżecie bikPożyczki a historia w BIK, ERIF i BIG – jak wpływa negatywna historia? zakupyBNPL – moda czy trwały trend w e-commerce? spiralaEdukacja finansowa – jak uniknąć spirali zadłużenia?